Khi hoạt động, CPU máy tính sẽ sản sinh ra một lượng nhiệt rất lớn. Và thông thường, CPU càng mạnh đồng nghĩa với nhiệt lượng nó sẽ toả ra càng cao (cùng kiến trúc, khác xung nhịp). Nếu lượng nhiệt này tăng quá cao, nhẹ thì CPU sẽ tự động giảm hiệu năng còn nặng thì có thể gây hư hỏng.
Tản nhiệt CPU là thuật ngữ chỉ chung linh kiện có nhiệm vụ “giải nhiệt” cho CPU, giúp cho CPU được hạ nhiệt khi hoạt động ở cường độ cao cộng với thời gian dài. Bộ tản nhiệt CPU có trách nhiệm cực kỳ quan trọng khi trách nhiệm của nó kiểm soát nhiệt độ và giữ cho CPU hoạt động ổn định trong thời gian khá dài mà không bị quá nhiệt.
Nguyên lý hoạt động
Cả hai bộ làm mát CPU bằng không khí và chất lỏng đều hoạt động trên một nguyên tắc tương tự và cả hai về cơ bản đều hoạt động giống nhau: hấp thụ nhiệt từ CPU và phân phối lại nó khỏi phần cứng.
Nhiệt tạo ra bởi chính bộ xử lý được phân phối đến nắp kim loại của CPU, được gọi là Bộ tản nhiệt tích hợp (IHS). Sau đó, nhiệt sẽ được truyền đến tấm đế của bộ làm mát CPU. Nhiệt đó sau đó được phân phối, bằng chất lỏng hoặc qua ống dẫn nhiệt, đến quạt, nơi nó được thổi ra khỏi bộ làm mát và cuối cùng là ra khỏi PC.
Mặc dù cơ chế hoạt động cơ bản tương tự nhau, tuy nhiên hai phương pháp đạt được sự phân bố lại nhiệt độ này theo những cách rất khác nhau.
Tản nhiệt khí
Đây là loại tản nhiệt CPU được ưa dùng và có độ phổ biến cao nhất do giá thành rẻ và hiệu năng mang lại là rất tốt, hơn nữa lại dễ bảo trì và vệ sinh.
Nguyên tắc hoạt động của tản nhiệt khí khá đơn giản, trong quạt tản nhiệt CPU không khí, nhiệt được truyền từ IHS của CPU, thông qua lớp keo tản nhiệt được bôi lên và vào một tấm đế dẫn điện thường được làm từ đồng hoặc nhôm. Từ tấm đế, nhiệt năng đó di chuyển vào các ống dẫn nhiệt kèm theo.
Các ống dẫn nhiệt được thiết kế để dẫn nhiệt từ vị trí này sang vị trí khác. Trong trường hợp này, nhiệt di chuyển đến một bộ tản nhiệt được nâng lên khỏi bo mạch chủ, giải phóng không gian cho các thành phần khác, chẳng hạn như RAM. Các ống này cung cấp năng lượng dưới dạng nhiệt đến các cánh tản nhiệt bằng kim loại mỏng tạo nên bộ tản nhiệt. Các cánh tản nhiệt này được thiết kế để tiếp xúc tối đa với không khí mát hơn, sau đó sẽ hấp thụ nhiệt từ kim loại. Sau đó, một quạt gắn liền sẽ đẩy không khí ấm ra khỏi tản nhiệt.
Tản nhiệt nước
Có nhiều lựa chọn khả dụng, nhưng hầu hết thuộc hai loại: quạt tản nhiệt All-in-one (AIO) hoặc vòng tản nhiệt tùy chỉnh.
Tương tự như làm mát bằng không khí, quá trình này bắt đầu với một tấm đế được kết nối với IHS của CPU bằng một lớp keo tản nhiệt. Điều này cho phép truyền nhiệt tốt hơn giữa hai bề mặt. Bề mặt kim loại của tấm đế là một phần của tấm chặn nước, được thiết kế để chứa đầy chất làm mát.
Chất tản nhiệt hấp thụ nhiệt từ tấm đế khi nó di chuyển qua tấm ngăn nước. Sau đó, nó tiếp tục di chuyển qua hệ thống và đi lên qua một trong hai ống đến bộ tản nhiệt. Bộ tản nhiệt tiếp xúc chất lỏng với không khí, giúp làm mát và các quạt gắn vào bộ tản nhiệt sau đó sẽ di chuyển nhiệt ra khỏi bộ làm mát. Sau đó, chất làm mát vào lại ngăn nước và chu trình bắt đầu lại.
Lựa chọn quạt tản nhiệt CPU phù hợp
Giá
Giá có thể thay đổi đáng kể tùy thuộc vào các tính năng bạn đang ưu tiên. Tuy nhiên, nói chung, quạt tản nhiệt không khí có chi phí thấp hơn do hoạt động đơn giản hơn.
Cả hai đều có phiên bản cấp nhập cảnh và cao cấp. Phiên bản cao cấp của máy làm mát không khí có thể có tản nhiệt lớn hơn, quạt tốt hơn và cung cấp các tùy chọn thẩm mỹ khác nhau. Quạt tản nhiệt chất lỏng AIO cao cấp có thể có bộ tản nhiệt lớn hơn và cung cấp sự kết hợp giữa tính năng tùy chỉnh thẩm mỹ và chức năng, chẳng hạn như phần mềm để điều khiển