Màn hình máy tính (Computer display, Visual display unit hay Monitor) là thiết bị điện tử dùng để kết nối với máy tính nhằm mục đích hiển thị và phục vụ cho quá trình giao tiếp giữa người sử dụng với máy tính.
Đối với các máy tính để bàn (PC), màn hình máy tính là một bộ phận tách rời. Nhưng đối với máy tính xách tay (laptop), màn hình là một bộ phận luôn đi kèm và không thể tách rời với máy tính.
Khi màn hình kết nối với máy tính xách tay, điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc một thiết bị khác có màn hình riêng, nó sẽ hoạt động như một màn hình phụ. Màn hình phụ còn được gọi là màn hình ngoài.
Các loại màn hình máy tính
Màn hình máy tính loại CRT
Màn hình CRT (Cathode Ray Tube) sử dụng phần màn huỳnh quang dùng để hiển thị các điểm ảnh, để các điểm ảnh phát sáng theo đúng màu sắc cần hiển thị cần các tia điện tử tác động vào chúng để tạo ra sự phát xạ ánh sáng. Ống phóng CRT sẽ tạo ra các tia điện tử đập vào màn huỳnh quang để hiển thị các điểm ảnh theo mong muốn.
Bản chất màn hình CRT là một hệ thống đèn điện tử chân không. Trong đó nó sử dụng một hoặc ba súng điện tử (bắn tia âm cực) và một màn phosphor. Để hiển thị được hình ảnh, các súng điện tử sẽ bắn các hạt electron vào màn phosphor để chúng phát sáng. Tùy theo gia tốc và tốc độ chuyển hướng của electron sẽ tạo nên những màu sắc khác biệt.
Màn hình CRT cho máy tính hiện nay đã không còn được sản xuất.
Màn hình LCD (màn hình tinh thể lỏng)
LCD viết tắt từ “Liquid Crystal Display” được cấu tạo bởi nhiều lớp xếp chồng lên nhau và các điểm ảnh chứa tinh thể lỏng có thể thay đổi tính phân cực của ánh sáng và thay đổi cường độ ánh sáng truyền qua khi kết hợp với các kính lọc phân cực.
Ưu điểm của màn hình LCD là hình ảnh sống động, trung thực và tiêt kiệm điện năng, với thiết kế phẳng nên đa phần các loại màn hình LCD có kiểu dáng mỏng, nhẹ. Tuy nhiên, nó cũng có vài nhược điểm như khả năng hiển thị ngoài trời, góc nhìn hẹp và chất lượng giảm xuống sau một thời gian.
Màn hình Twisted Nematic (TN)
Màn hình TN (Twisted Nematic) là cấu trúc màn hình tinh thể xuất hiện trên thị trường từ khá lâu về trước. Với giá thành sản xuất rẻ màn hình TN từng rất phổ biến trên nhiều thiết bị điện tử như: điện thoại, máy tính xách tay thậm chí là cả tivi.
Ưu điểm của màn hình này là mức giá rẻ tuy nhiên nhược điểm trên màn hình TN là có góc nhìn rất hẹp. Do đó nếu không ngồi đối diện màn hình, người dùng sẽ thấy hình ảnh trông nhạt rõ rệt.
Điểm mạnh duy nhất của màn hình TN là tốc độ phản hồi nhanh chóng, hơn cả màn hình IPS. Chính nhờ thế mạnh này mà màn hình TN hiện được sử dụng khá nhiều trên các mẫu laptop gaming. Ngoài ra, công nghệ màn hình này còn cho phép hiển thị hình ảnh với độ phân giải 4K cùng tần số quét lên đến 240 Hz.
Màn hình máy tính loại IPS
IPS viết tắt “In-plane Switching”, đây là một biến thể của màn hình LCD. Có thể coi như đây là một dạng nâng cấp từ LCD với sở hữu nhièu ưu điểm nổi bật hơn đàn anh LCD của mình.
Màn hình IPS cũng có những thành phần chính của LCD tuy nhiên về cấu tạo đã có một số thay đổi, các lớp tinh thể lỏng bây giờ đã được bố trí theo hàng ngang song song với 2 lớp kính phân cực nằm ở trên và dưới thay vì đặt vuông góc như trước đây.
Vì sự thay đổi này giúp giảm thiểu đáng kể lượng ánh sáng tán xạ, hiển thị hình ảnh trên dải gam màu rộng hơn, đây là lựa chọn lý tưởng cho dân chuyên thiết kế đồ họa, đáp ứng những yêu cầu khắt khe về chất lượng hiển thị. Tấm nền IPS còn có góc nhìn rộng đến 178 độ về phương ngang nên người dùng có thể quan sát hình ảnh sắc nét mà không cần phải ngồi chính diện.
Màn hình VA
VA viết tắt của “Vertical Alignment” được biết đến là sự trung hòa vì nó là sự kết hợp giữa IPS và TN. Điểm đặc biệt ở đây là VA có khả năng hiển thị màu sắc trong mức độ giữa TN và IPS, nói cách khác là tốt hơn TN nhưng không bằng IPS. Bên cạnh đó, tương tự như IPS, màn hình VA cũng có góc nhìn tương đối rộng nhưng lại không có tốc độ phản hồi nhanh như TN.
Màn hình máy tính loại OLED/ AMOLED
OLED là viết tắt của cụm từ “Organic Light-Emitting Diode”. Màn hình OLED thường được sử dụng cho các thiết bị cao cấp.
Vẫn là dựa trên nguyên lý công nghệ LED thường được sản xuất cho Tivi, điện thoại thông minh, máy ảnh,… Ưu điểm của màn hình OLED là hiển thị chất lượng hình ảnh cao, tốc độ phản hồi nhanh và tiết kiệm điện năng.
Màn hình này sử dụng 1 tấm phim carbon được đặt bên trong panel của màn hình OLED sẽ tự phát ra ánh sáng khi có dòng điện truyền qua.
Samsung là hãng phát triển công nghệ này đầu tiên và đặt tên là màn hình AMOLED. Do phần lớn màn hình AMOLED sử dụng công nghệ OLED chúng được gọi là màn hình AMOLED.
Màn hình máy tính loại Retina
Màn hình Retina thực chất là màn hình IPS LCD được Apple thiết kế sao cho màn hình có mật độ điểm ảnh trên màn hình cao.
Màn hình hỗ trợ độ phân giải lên đến 2560×1600 pixel cho mật độ điểm ảnh đạt 232,22 ppi đối với phiên bản 13 inch và 2880×1800 pixel cho mật độ điểm ảnh đạt 226,42 ppi đối với phiên bản 15.4 inch.
Màn hình Retina được trang bị trên hầu hết các thiết bị của Apple như iPad, Macbook và cả iPhone,…
Các thông số cơ bản của màn hình máy tính
Độ phân giải: Số pixel
Ngày nay, hầu như tất cả các màn hình máy tính tốt nhất trên thị trường vẫn là màn hình LCD sử dụng công nghệ LED cho một thiết kế mỏng, giúp tiết kiệm năng lượng cũng như tối ưu hóa không gian lắp đặt.
Một số độ phân giải thường thấy:
– 5K.
– 5120 x 2880.
– 4K.
– 3840 x 2160 (độ phân giải màn hình điển hình).
– 4096 x 2160 (độ phân giải chính thức được sử dụng trong rạp chiếu phim).
– Ultra HD (UHD).
– 3840 x 2160.
– Quad HD (QHD) hay còn gọi là Wide Quad HD (WQHD).
– 2560 x 1440.
– 2K.
– 2560 x 1440 (độ phân giải màn hình điển hình).
– 2048 x 1080 (độ phân giải sử dụng trong rạp chiếu phim).
– WUXGA- 1920 x 1200.
– Full HD (FHD) hay còn gọi là 1080p.
– 1920 x 1080.
– HD hay còn gọi là 720p.
– 1280 x 720.
Độ sáng màn hình
Ngày nay độ sáng màn hình ngày càng chất lượng trong khoảng từ 300 đến 350 cd/m2. Tuy nhiên nếu sử dụng ánh sáng quá mạnh thì dễ gây tổn hại cho mắt. Vì thế bạn nên mua màn hình có độ sáng khoảng 250 cd/m2 là phù hợp với mắt của bạn.
Tần số quét trên màn hình
Tốc độ làm mới trên màn hình hay tần số quét của màn hình là việc cập nhật thường xuyên hình ảnh trên màn hình của bạn. Thông thường, tốc độ làm mới màn hình được tính theo đơn vị Hz. Với các dòng màn hình thông thường thì tốc độ làm mới màn hình thường nằm trong khoảng 60Hz. Nhưng với những dòng màn hình cao cấp hơn sẽ đòi hỏi một tốc độ làm mới màn hình cao hơn.
Cổng kết nối
VGA và DVI là hai cổng tín hiệu tiêu chuẩn đã được sử dụng trong nhiều năm qua, ngày nay màn hình mới thường được trang bị các kết nối HDMI, DisplayPort và USB-C ưu việt hơn và có khả năng đồng bộ giữa các thiết bị tốt hơn.
Để chạy một màn hình ở độ phân giải 4K, bạn cần phải sử dụng đến HDMI 1.4, tuy nhiên nếu bạn muốn hỗ trợ 60Hz thì nên dùng HDMI 2.0.
Nếu bạn muốn chơi những trò chơi tốc độ làm mới cao, độ phân giải cao hơn thì cổng DisplayPort 1.4 là phù hợp nhất.
Tỷ lệ màn hình
– Tỉ lệ 16:9: Đây là tỉ lệ chiếm gần như đa số các mẫu laptop có trên thị trường hiện nay, phù hợp cho các bạn khi xem phim, chơi game,…
– Tỉ lệ 16:10: Tạo sự cân bằng giữa ngang và dọc, chủ yếu được trang bị trên các dòng laptop của Apple, Dell xps 13… thuận tiện trong việc gõ văn bản, lướt web,…
– Tỉ lệ 4:3: Đây là tỷ lệ lý tưởng để làm tài liệu, tỷ lệ này xuất hiện trên một vài máy của Samsung, Huawei,… nhưng nhìn chung cũng là hàng hiếm. Tỉ lệ này là lựa chọn sáng suốt để bạn làm việc văn phòng, lướt web, soạn thảo slide thuyết trình và những thứ cần cuộc dọc nhiều.
Những lưu ý khi chọn mua màn hình máy tính
Trước tiên, hãy xác định mục đích chính của mình
Bạn định mua màn hình để chơi game chuyên nghiệp hoặc sử dụng cho những nhu cầu chung chung? Thông thường, các game thủ nên ưu tiên tốc độ làm mới nhanh và thời gian phản hồi tốt, trong khi người dùng phổ thông lại có ít nhu cầu cụ thể hơn.
Số độ phân giải càng cao, hình ảnh càng đẹp
Độ phân giải màn hình cho bạn biết màn hình có độ dài x chiều rộng là bao nhiêu pixel. 1920 x 1080, còn được gọi là 1080p hoặc Full HD (FHD), là mức tối thiểu bạn cần, nhưng bạn sẽ có được hình ảnh sắc nét hơn khi sử dụng màn hình 2K hoặc 4K.
Tỉ lệ làm mới
Như đã nói, yếu tố này cho bạn biết số lần màn hình của bạn cập nhật thông tin mới mỗi giây và được đo bằng hertz (Hz). Nếu bạn là một game thủ, tốc độ làm mới đặc biệt quan trọng và bạn sẽ muốn một màn hình có tốc độ làm mới ít nhất là 75Hz (hầu hết các màn hình được thiết kế để chơi game cung cấp ít nhất 144Hz), kết hợp với thời gian phản hồi thấp nhất bạn có thể tìm thấy.
Màn hình cảm ứng
Nếu muốn tiết kiệm thời gian và lười nhấp chuột thì màn hình cảm ứng sẽ là một lựa chọn tốt. Lời khuyên cho bạn khi mua màn hình cảm ứng là hãy thử dùng nó để đánh giá tốc độ di chuyển, khả năng tiếp cận, phản ứng và cả cảm giác khi chạm trên màn hình.
Chi phí & giá cả. Mặc dù đây là yếu tố chủ quan do hầu bao của mỗi người, nhưng nó lại là yếu tố chính quyết định xem bạn có đủ tài chính để mua được màn hình như mong muốn hay không./.
Nguồn tổng hợp
